Donderdag 4 juli 2002
Waterdrager
Tijdens de Spaanse les loopt een gedrongen man met twee emmers heen en weer tussen de straat en de woning van lerares Marisela. Bij een vrachtauto vult hij de emmers tot de rand met water en sjouwt ze dan de twee verdiepingen naar boven. Hij gooit de emmers leeg in een ton op de buitenplaats, achter de kamer waarin we les hebben. De man draagt alleen een korte broek en een brede gewichtheffersgordel. Zijn gespierde bovenlijf glimt van het zweet.
In het huis van Marisela is geen stromend water. Er is wel een badkamer in huis met een wastafel, een toilet en zelfs een bad, maar al het water komt er uit een grote plastic ton. Als ik er naar het toilet ga, schep ik een emmertje uit de ton om mee door te spoelen. Misschien stroomt er af en toe op een onverwacht moment wel water door de leidingen, maar het lijkt erop dat er permanent onvoldoende waterdruk is om het water naar de tweede verdieping van dit gebouw te stuwen. Marisela en haar familie weten prima te leven met het gebrek aan stromend water, want ze zien er stuk voor stuk iedere dag weer fris en verzorgd uit.
Hemingway
Om twee uur tref ik Michelle, Josefine en Nikki om naar Finca la Vigía te gaan, het huis waar Hemingway heeft gewoond. Het ligt ongeveer een half uur rijden van het centrum van Havana, een stulpje tussen het groen in de heuvels. Bezoekers mogen het huis niet betreden, maar kunnen door de open ramen en deuren aan alle kanten van het huis naar binnen kijken.
De inrichting doet Afrikaans aan, met eenvoudige houten meubels op de lichtgele, natuurlijke tegelvloer en de koppen van geschoten wild als jachttrofeeën aan de muren. Natuurlijk staan er grote boekenkasten, zelfs naast het toilet staat een rekje met boeken. Het lijkt bijna alsof het huis meer dan veertig jaar geleden in allerijl is verlaten en sindsdien niets van zijn plaats is verschoven. In het tijdschriftenrek in de woonkamer liggen losjes Amerikaanse magazines uit het eind van de jaren vijftig. Naast de typemachine in de werkkamer ligt een nonchalant opengevouwen leesbril en een aangebroken doosje brilpoetsdoekjes.
Naast het huis is een uitkijktoren gebouwd, van waaraf je over het groen heen in de verte Havana kunt zien liggen. Achterin de grote, wilde tuin ligt een zwembad. Naast het zwembad is het vissersjacht van Hemingway op de bokken gezet. Mooi detail is de open stuurinrichting op het dak van de kajuit, waar onder handbereik een flessenrek aan het ijzeren frame is gelast.
Geruchten in Havana
De Malecón bruist altijd van het leven, vierentwintig uur per dag, het hele jaar rond. Uitzicht over zee en soms een verkoelende bries is alles wat de brokkelmuur langs het brede asfalt te bieden heeft. Het moet de permanente aanwezigheid van medemensen zijn die de Malecón zijn onweerstaanbare aantrekkingskracht geeft op zowel Habaneros als toeristen. Het is dan ook een onwerkelijke ervaring als de taxi ons aan het eind van de middag over een uitgestorven Malecón naar huis rijdt. Op gepaste afstand staan politieagenten langs de stoeprand aan de zeezijde om iedereen die probeert de rijbaan over te steken terug te sturen.
Havana gonst van de geruchten. Vanuit de Verenigde Staten zouden boten naar Cuba zijn gevaren en vlak buiten de twaalfmijlzone klaarliggen om vluchtelingen op te pikken. Anderen spreken over verscherpte paraatheid vanwege een vermoede inval door de Verenigde Staten. Op straat staat een groepje Cubanen over zee te turen. Ver uit de kust is een patrouilleboot zichtbaar, waarschijnlijk bezig om iemand uit het zeewater te vissen.
Later die middag probeer op een Internet-pc in het internationaal perscentrum meer informatie te vinden. Het enige bericht dat ik op de website van CNN kan vinden is dat dissidenten in Havana transistorradio’s verspreiden waarop Radio Martí is te ontvangen, het antirevolutionaire radiostation uit Miami.
